WORLD RELIGIONS FOR PEACE AND HUMANITY

Home » Tiếng Việt » Bài Giảng » Bốn Pháp Giới – Đệ Nhất Nghĩa Đế

Bốn Pháp Giới – Đệ Nhất Nghĩa Đế

Ngài Đỗ Thuận trong Hoa Nghiêm Ngũ Giáo Chỉ QuánPháp Giới Quán vạch ra năm tầng phát triển trong đó nền tảng của Hoa Nghiêm được dựa theo bốn pháp giới, tạm gọi là thực tại quy ước và thực tại tuyệt đối. (Xin Hành giả dừng ý niệm bám chấp vào có (thường), hoặc huỷ bỏ (đoạn), vì tất cả chỉ là danh tự). Bốn pháp giới đó là Pháp giới, Sự Pháp giới, Lý Sự vô ngại pháp giới và Sự Sự vô ngại pháp giới. Lý Sự vô ngại pháp giới là sự đồng nhất những cái dường như không đồng nhất hay tương tức của sự hiện hữu tồn tại (thuật ngữ của Hoa Nghiêm là pháp hữu) và cái không dường như phản nghĩa với  sự  hiện hữu tồn tại  (lý tính không).

Theo thuật ngữ của pháp tương đối và duyên sinh (tương đối tính=relativism), của tất cả các pháp (phenomenon or existence), thì có sự đồng nhất của những cái dường như không thể đồng nhất; sự hiện hữu tương đối do duyên sinh của các pháp với cái tính Không của riêng từng chủ thể hoặc yếu tố. Sự hiện hữu tồn tại tương đối và cái tính Không, nếu chấp nhận hay thoả hiệp tư tưởng và lý luận logic, cũng sẽ là tuyệt đối trong tương đối. Nếu chấp nhận cái hiện hữu tồn tại tương đối là tương đối thì chính cái lý thuyết hay khái niệm này đã trở thành tuyệt đối (thường). Nếu không chấp thuận cái hiện hữu tồn tại tương đối thì chính cái khái niệm không chấp nhận này hoặc lý thuyết phủ nhận này cũng trở thành tuyệt đối  (đoạn). Đây là hai mặt của một đồng tiền. Thật vậy, xử dụng một ẩn dụ phổ biến của Thiền “thường hoặc đoạn cũng chỉ dẫn đến sự không trung thực của bản chất vốn Không có cả thường và đoạn, và không thường không đoạn”. Các pháp hiện hữu tồn tại có tính duyên sinh dù có bản tính hay thể tính cố hữu của chúng vẫn không thể có tính độc lập – tính Không tuyệt đối. Các pháp do đó tồn tại hiện hữu tương đối  (pháp hữu) do duyên sinh không biết đầu mối (thuật ngữ gọi là vô thỉ), tạm gọi là tính Không. Do đó trong Thiền thường nghe đến “chơn không” “diệu hữu”. Tạm mượn thí dụ để rõ nghĩa. Sữa bò do con bò cái có thai mà có. Con bò ăn cỏ biến chất cellular, green, vân vân từ trong cỏ thành ra protein, glucose, đạm, béo vân vân trong một chất lỏng dinh dưỡng để nuôi bê, tạm gọi là sữa. Nếu nói sữa gồm có cỏ, nước, chất béo thì cỏ lại do nhiều yếu tố khác mà kết thành. Cứ như thế một chuỗi dài trong sinh hoá vô cùng, không tìm ra đầu mối sinh và diệt (bất khả tư nghì do giới hạn tâm và trí của con người không vượt ra khỏi cảnh giới và ngôn ngữ quy uớc). Sự hiện hữu tồn tại do đó tương đối và tạm gọi là duyên sinh.

Để làm sáng tỏ vấn đề hơn, hãy nhìn Lý Sự vô ngại pháp giới từ một góc độ khác – tính vô thường. Tính vô thường được xem như tương ưng với tính Không của các pháp. Sự cảm nhận hoặc nhận thức của tính vô thường và sự hiện hữu tồn tại nhất thời (biến dịch) là kinh nghiệm thường nhật. Phật giáo không chủ trương tìm ra phương thức cưỡng chống lại tính vô thường hoặc lãng quên nó. Trái lại, Phật giáo chủ trương sự tỉnh giác (không phải là tỉnh thức vì tỉnh thức còn bị trói buộc bởi ngã và ngã sở) về tính vô thường và làm cho nó sáng tỏ hơn (nhận rõ bộ mặt thực của nó).

Ngài Đỗ Thuận trong Chỉ Quán Luận đã làm sáng tỏ rằng sự tập trung vào Lý (thể) tức là tính Không (tương đối, bất tư nghì) có mục đích (phương tiện) giúp hành giả viễn ly trần cấu (không thường cũng không đoạn). Kết quả là hành giả sẽ do tỉnh giác đạt được sự tịch tĩnh và vô nhiễm không bị trói buộc vào trần tục hoặc kiết sử hữu lậu (quan kiến trần tục).  Thêm vào đó, sự tỉnh giác chú trọng vào Sự (tướng, tính hiện hữu) nhằm giúp hành giả tự thăng hoa sự viễn ly (chân đế) và phát triển tâm Từ Bi trong đó ý niệm về sự hiện hữu tồn tại (tục đế) trở thành thực dụng (diệu). Lý và Sự hoạt động tương ưng như hai mặt của một đồng tiền và có công năng tương tác thù thắng vi diệu. Sự tỉnh giác về Lý và Sự giúp hành giả phát triển khả năng không trụ chấp vào siêu nhiên viễn ly (chân đế) và cũng không tham đắm vào trần tục (tục đế). Sự hoạt tác tương ưng của Lý và Sự có thể nhận diện trong ẩn dụ hoa sen. Hiện thể trong thế giới trần tục mà không thuộc về thế giới trần tục. Chứng nghiệm thế giới siêu nhiên mà không chú trọng bám chấp vào tính siêu nhiên của pháp giới đó. Buông bỏ cả ý niệm “không bám chấp”.

Pháp Giới Quán  đã cung cấp chi tiết khá rõ ràng mười phương diện của Lý Sự Vô Ngại Pháp Giới.  Mặt thứ nhất là Lý bao gồm Sự. Tính duyên sinh, duyên khởi nằm trong và bàng bạc nơi các pháp. Ngay cả tính duyên sinh, duyên khởi cũng nằm trong tính vô thường của pháp giới. Cái lý vô thường này là cố hữu. Nhưng nếu tính duyên sinh duyên khởi cũng nằm trong tính vô thường thì phải chăng duyên cũng là vô thường, sinh cũng thế và khởi cũng thế. Rồi tính vô thường cũng thế. Giống như một cuốn phim hoạt náo động chỉ là sự ghép lại của một chuỗi hình của những khung hình tĩnh. Thí dụ chỉ cần  2 H (Hydrogen) và 1 O (Oxygen) là có thể tạo ra nước. Lý là như thế dù rằng hiện thể tồn tại trên núi hay dưới biển sâu. Giữa cái năng động không đo lường được của viba di động cực nhanh của nguyên tử H và O có một cái không gian tĩnh bao gồm các phân tử này và nằm trong các phân tử này. Cái không gian tĩnh này được thường tồn qua chính quan điểm của tự chính không gian này chứ không phải giới hạn của các đám mây điện (electronic clouds) H, O và các neutrons.  H và O đều di động thay đổi vị trí (position), hình tướng (form) và trạng thái (electronic specification). Tính vô thường áp dụng trong trường hợp này không phải áp dụng cho sự tồn tại của H hoặc O. Nó nói đến sự vô thường của vị trí, hình tướng, và trạng thái của các đám mây điện tử H, O và neutrons. Vô thường mà thường (nước) . Thường mà vô thường  (thí dụ nước băng, nước lỏng, nước hơi).

Thứ hai là Sự bao hàm Lý. Cái Lý trong bất kỳ Sự cá biệt nào cũng giống như Lý trong các Sự khác. Tính của Lý là đồng nhất trong mọi cá thể dị biệt, mọi sự pháp giới của vũ trụ (Sự). Rời Sự không thể tìm ra Lý. Ta không thể tìm ra H2O nếu không có nước. Giả sử H2O là những duyên sinh tạo ra nước, thì trong mọi loại nước (Sự) trên cao, dưới thấp, lỏng, đặc, đóng băng đều có H2O (Lý) . Tuy nhiên trong nước không phải chỉ có H2O. Khoa học đã nghiên cứu cấu trúc hoá học của nước trong suốt bao nhiêu năm qua với H2O và H2O2 . Nói về Sự thì tính chất hiện hữu tồn tại của nước với H2O hoặc H2O2 có khác gì nhau không ? Nói đến rốt ráo thì nước vẫn bao gồm hai yếu tố hoá chất chánh là H (Hydrogen) và O (Oxygen). Như vậy cái tính duyên sinh duyên khởi vẫn cần có cái nhân. Nhân cộng với duyên nên sinh ra nhân duyên. Nhân là Sự, Duyên là Lý, H và O là Sự, H2O là , nước là Sự. Từ Sự qua rồi trở về Sự .

Thứ ba là sự hình thành của Sự phải dựa vào . Sự do duyên sinh nên sự hiện hữu tồn tại của chúng tuỳ thuộc vào tính tương đối của chúng – sự hiện hữu tồn tại của chúng do sự không có thể – đó là tính cố hữu. Vì pháp là tuyệt đối và tự hiện hữu, cho nên các pháp hiện hữu tồn tại do duyên sinh thì không thể tuyệt đối hiện hữu một cách cố hữu để tồn tại. Cho nên  nếu nói rằng các pháp là Không thực ra chỉ là một cách đơn giản hoá cái tính duyên sinh của các pháp.

Thứ tư là Sự có thể hiển bày . Rất khó có một phương tiện tuyệt đối hữu hiệu để qua đó có thể nhận thức và diễn tả tính tương đối của Sự. Tính Vô Thường (Lý) chỉ có thể nhận diện được qua sự chuyển dịch thay đổi nhất thời (frame of reference) của những sự hiện hữu tồn tại. Kinh Hoa Nghiêm có nói :”tất cả các pháp đều không ngừng thuyết giảng Giáo pháp”.  Qua những sự thay đổi biến dịch của vị trí, hình tướng, và trạng thái của Sự thì Lý được hiển bày và dễ dàng cảm nhận hơn. Thí dụ như điện (Lý) không thể nhận diện được nếu không có ánh sáng của bóng đèn điện hoặc bếp điện (Sự). Ánh sáng trắng của đèn néon là một chuỗi giao thoa liên tục của hai cực điện từ của hai đầu bóng đèn. Sự giao thoa này không liên tục () dù rằng ánh sáng được cảm nhận vẫn liên tục (Sự).

Thứ năm là Sự có thể bị xoá bỏ bằng . Sự tỉnh giác về Lý (tính Không) sẽ giúp dẫn đến sự hoá giải những sự khác biệt của Sự. Các pháp đều có các hình tướng không thực và không riêng rẽ. Trong cái Lý các hình tướng dị biệt của Sự đó không còn nữa. Thí dụ, những cái pháp phiền não hay vui thích có thể được xoá bỏ bằng một cái Lý duy nhất – tính Vô Thường. Sự tỉnh giác của Lý Vô Thường sẽ không dẫn đến sự khó chịu (đối chọi) hay hấp dẫn (tương thích) của những cảm xúc hiện diện nhất thời về các pháp này nữa. Tất cả các pháp tướng hễ nếu có sinh thì sẽ diệt. Sự tỉnh giác và áp dụng Lý sẽ xoá bỏ các khác bịêt của Sự và giúp ổn định các cảm xúc nội tâm, do đó dẫn đến sự thăng bằng tâm sinh lý và không bị chi phối bởi những cảm xúc và tính phân biệt nhất thời.

Thứ sáu là Sự có thể làm ẩn . Những vị trí, hình tướng và trạng thái của Sự làm che mờ sự hoạt động của Lý. Thí dụ trong vật lý, màu sắc của một vật (Sự) là do sự phản chiếu của một chùm ánh sáng nhận diện được bởi võng mạc của cá nhân (Sự). Công thức khoa học vật lý này hiển nhiên là Lý. Cái màu xanh, thí dụ, của một tấm vải (Sự) thực ra là phản chiếu của một chùm ánh sáng đã bị tấm vải hấp thụ tất cả mọi màu ngoại trừ màu xanh. Do đó võng mạc có thể nhận ra đó là màu xanh. Như vậy về Lý thì tấm vải không phải là màu xanh mà là tất cả các màu khác ngoại trừ màu xanh. Thí dụ này nêu rõ cái Sự đã làm ẩn đi cái Lý chân thực của pháp. Các kinh điển cũng đều nói tất cả chúng sinh đều có tri kiến Phật nhưng vì ảo tưởng và ái chấp (không tỉnh giác) (nhất là ái chấp) nên không nhận ra chân tướng của nó mà thôi.

Thứ bảy, Lý chân thật đồng nhất với Sự. Lý không biệt lập ngoài Sự. Nó là sự vô-thể-tính cố hữu của các pháp. Cái tính Không không thể tự nó hiện hữu tồn tại của riêng nó. Nó chỉ là tính tương đối hay tính duyên sinh của các pháp hiện hữu tồn tại. Thí dụ H2O và nước như đã bàn ở trên là điển hình. Cái tính Không chỉ các định cái tính tương đối hiện hữu của nước và của H và O – tự nó cái tính Không không là gì cả.

Thứ tám, Sự đồng nhất với Lý. Các Sự (pháp) đều do duyên sinh mà thành và cũng trở thành kết quả của nhân và duyên. Chính nó không hề có tự tính riêng biệt. Như vậy nó bao hàm tính đồng nhất với Lý,  tính Không. Do đó sự hiện hữu tồn tại của một pháp chỉ là sự nối tiếp của những giây phút có hiện hữu có hiệu lực, chính sự hiện hữu tồn tại trong giây phút có hiệu lực này của một pháp là đồng nghĩa với sự tận diệt của nó.

Thứ chin, Lý chân thật không phải là Sự.  Tính Không tự chính nó không phải là tướng của các pháp. Các tướng riêng rẽ của các Sự là ảo tưởng. Có thể nói ảo tưởng là tính Không, nhưng tính Không không phải là ảo tưởng. Tính Không cũng không phải là không thực vì tính Không có thực về mặt Lý. Tính Không cũng không phải là thực vì trong cái thực (Sự)  này không có cái gì là thường hoặc vô thường cả.

Thứ mười, Sự không phải là Lý. Sự có hình tướng không phải là hình tướng của bản thể – Lý. Sự không phải là Lý giống  như những trạng thái cực đoan, và vì là trạng thái cực đoan chúng tương tự nhau. Sự là một sự tương tác liên tục giữa và với các Sự trong đó Lý vẫn bất chuyển. Bíến mà bất biến.

Mười phương diện này dường như độc lập mà không tự độc lập. Mỗi phương diện này đều có hàm chứa những yếu tố khác. Chúng tương duyên tương tác với nhau. Điều này đã được Ngài Diên Thọ nói rõ trong bộ Tông Cảnh Lục. Ngài phân tách tỉ mỉ: cảnh giới Lý Sự Vô Ngại có hai mặt chính.  Một mặt là Tương Tức vô ngại. Nhất Tâm Pháp Giới gồm hai mặt: chân-như-mônsinh-diệt-môn, vốn tương nhập nhau mà không huỷ hoại bản thể và các tướng dạng, giống như các sóng vẫn hàm chứa nước luôn không tĩnh lặng, còn nước vốn bao hàm các sóng mà không di động.  Mặt thứ hai là xoá bỏ và không nương tựa. Nếu không có Sự thì Lý không phải là Lý, vì vậy Sự không phải là Sự, nếu không có Lý thì Sự không phải là Sự, vì vậy Lý không phải là Lý. Chân Như Môn của tâm được liên kết với Lý, còn cái gọi là sinh diệt môn của tâm được liên kết với Sự. Chân như môn là tỉnh giác viên dung không trụ chấp vào các tướng trạng riêng rẽ mà chỉ nhận thức sự thay đổi liên tục của hữu thể đơn giản như là “Như Thị”. Sinh diệt môn của tâm đề cập đến sự tỉnh giác nắm bắt các biệt tướng đặc thù. Thực tế là sinh và diệt cùng với sự trôi qua của các hiện tượng nhất thời (Sự). Hai mặt được tương nhập với nhau vì sự tỉnh giác phân biệt không thể hiện hữu tồn tại nếu không có toàn thể sự tỉnh giác cơ bản nằm bên dưới nó. Nước là nước, sóng là sóng, nhưng sóng cũng là nước. Thế thì nước có phải là sóng không ?

Lý và Sự có sự tương duyên nhau, và không có sự hiện hữu tồn tại tuyệt đối. Bằng sự viễn ly các tướng, các Sự tiêu hoại và đồng nhất với Lý. Bằng sự viễn ly vô trụ vào Thể, Lý biến mất  và đồng nhất với Sự. Bằng sự viễn ly vô trụ vào các tướng mà không đoạn diệt các tướng, các Sự đồng nhất với Lý và dù vậy các Sự vẫn luôn tồn tại; thì không phải các Sự thành lập các Sự. Bằng sự viễn ly vô trụ vào Thể mà vẫn không xoá bỏ Thể, thì Lý đồng đẳng với các Sự và dù vậy Lý vẫn luôn tồn tại; không phải Lý thành lập Lý. Bởi vì việc không đoạn diệt các tướng vốn không khác với việc không xoá bỏ Thể cho nên đây là hai pháp giới đầu tiên – Sự Lý hiện hữu tồn tại rõ ràng. Bởi vì việc không đoạn diệt và không xoá bỏ không khác với sự viễn ly vô chấp vào các tướng và Thể, cho nên nó trở thành Lý Sự vô ngại pháp giới – cảnh giới vượt quá bao trùm tư tưởng mà không bao giờ ngăn ngại tư tưởng. Từ nơi này tạo ra sự chuyển đổi từ Lý Sự vô ngại sang Sự Sự vô ngại pháp giới.

Trong Pháp Giới Quán, ngài Đỗ Thuận cũng đã phân tích tỉ mỉ mười phương diện tương duyên với nhau. Hai phương diện đầu tiên vẫn được trình bày bằng sự liên hệ giữa Lý và Sự. Đầu tiên là Lý tùng theo Sự. Bởi vì tướng của Sự là Không cho nên bản thể Lý hiển hiện nơi các pháp- toàn thể Lý là Sự và không hiện hữu tồn tại bên ngoài các Sự.  Thứ hai là các Sự ứng hợp với Lý. Bản thể của một Sự (tính Không) không khác với bản thể của mọi Sự (tính Không). Do đó một vi trần cũng hàm dung nguyên lý chính của toàn thể vũ trụ. Tương đương như thế toàn thể vũ trụ cũng thâu nhiếp trong một vi trần. Hai năm là mười, hai năm cũng là bảy, pháp vốn chẳng định, lãnh hội do người. Chúng sanh là Phật, bản thể đâu sai. Phật là chúng sanh, lý cũng không mất. Người mù vẫn thấy, người điếc vẫn nghe. Thế đấy!

Quay trở về cội nguồn của Hoa Nghiêm, kinh có nói một câu đơn giản “mọi pháp đều do tâm”. Bốn pháp giới, hay nói đúng hơn phương thức lý luận, chỉ là phương tiện tạm thời của thế gian để dẫn hành giả vào cái tịch tĩnh chơn như vắng lặng. Bốn pháp giới chỉ là cái bản đồ giúp hành giả trên con đường tu học để dễ dàng tìm ra chân lý – the truth. Bốn pháp giới không phải là cảnh giới có thực và cũng không phải là không thực. Có Không tự tánh vốn chẳng có chẳng không, tại vì tâm nên gọi là do tình kiến. Có là vọng, không là vọng, trừ cả hai cũng là vọng, trừ cái trừ cũng là vọng. Kinh Lăng Nghiêm nói: “nói vọng để hiển chơn, vọng chơn là hai vọng, phi chơn phi chẳng chơn, nói chi kiến sở kiến”.  (Nhưng nói dứt kiến thì cái lý dứt kiến trở thành kiến rồi). Nó không phải là chân lý. Bốn pháp giới là cái hoá thành trong kinh Pháp Hoa. Kinh Lăng Nghiêm nói: “bỏ trăm ngàn biển lớn, chỉ nhận một bọt là nước cả biển”.  Cái bản đồ không phải là nơi hành giả muốn đạt đến. Cái nơi hành giả muốn đến cũng không phải là một điểm chấm nào đó trên cái bản đồ. Cũng đừng mong cầu sẽ còn một cảnh giới nào khác cao hơn cái “phạm trù lý luận giới hạn”  (limited logicity) của con người.  Còn mong cầu là vọng tâm theo duyên mà khởi. Cái vô ngại sẽ liền đó mà thành có ngại. Khi thời gian và không gian vô ngại thì khoa học trở thành dốt nát. Toán học và vật lý dựa vào đâu để tồn tại ? Nhưng vẫn dựa vào khoa học để thực hiện cái phủ nhận tương đối rồi từ đó tiến đến cái tuyệt đối trong tương đối. Vượt qua thời gian nên nó như mới, lìa không gian nên nó ứng dụng trong đời sống hàng ngày vô ngại.

Sự Sự vô ngại pháp giới ở ngay nơi đây và bây giờ. Kinh Kim Cang cũng có nói “nên không có chỗ trụ mà sinh tâm kia”. Chỉ cần Hành giả lắng lòng, buông xả những tạp niệm (vọng tâm), quay về cái bổn lai diện mục – tự tánh- của mình thì hành giả sẽ thấy cái Sự Sự Pháp Giới hiển hiện ngay trước mắt. Một dung thông tất cả và tất cả dung thông một. Đó là tại sao đức Phật Thích Ca thuyết pháp 49 năm mà bàn tay chỉ có thể nắm bắt hư không.

Chúng sinh do nghiệp lực mà thọ báo và sinh ra rồi cứ thế luân hồi trong ba đường sáu nẻo không dứt. Nghiệp thì do ý, khẩu và thân.  Cả ba thứ này cũng là huyễn (tứ đại) và vô chủ (ngũ uẩn) . Như thế, một đường còn không có – (Pháp do Tâm tạo tác– Kinh Hoa Nghiêm) thì lấy đâu mà nói đến ba đường sáu nẻo. Kinh chẳng nói “thiện ác chớ suy nghĩ, ngay chỗ ấy xuất liền tam giới” hay sao? Kinh Tịnh Danh nói “tâm sanh các thứ pháp sanh”. “Các pháp đều do tâm tạo, cho đến người trời A tu la, địa ngục … sáu đạo trọn do tâm tạo” không ngoài lẽ ấy.  Luân hồi cũng là huyễn, nghiệp báo cũng như thế nốt. In hằng vạn kinh, xây ngàn chùa, cúng dường hằng vạn chư tăng như Lương Võ Đế thì cũng không lập được một chút “công đức” nào cả. Có ai đó khế hội chăng ?

Tâm làm chủ mọi pháp. Tâm tạo tác mọi pháp. Tội cũng do tâm làm. Tội cũng do Tâm định. Tội tự nơi nó vốn tánh Không. Bất cấu bất tịnh. Tâm vốn vô sinh vô diệt vô khứ vô lai – bản lai diện mục (Phật khai thị A Nan trong kinh Lăng Nghiêm và Tổ Đạt Ma khai thị Huệ Khả khi thọ giáo).

Tổ Đạt Ma khi gặp Thần Quang đã nói: “Liễu đạt sinh tử không thể dựa vào kinh văn tự”. Học nhiều và thông minh xuất chúng như Ngài A Nan cũng còn bị Phật khuyến cáo nhiều lần. Ngài ba mươi năm làm thị giả chỉ vì trí huệ đa văn bị Phật quở: “ Người ngàn ngày học huệ, không bằng một ngày học đạo. Nếu không học đạo, một nhỏ nước cũng không tiêu”. Ngài là thị giả của đức Phật nhưng Ngài cũng là vị đệ tử đắc quả A La Hán sau chót đươc vào kỳ kết tập thứ nhất. Lưỡi bén siêu việt trí tuệ như ngài Văn Thù sao chẳng bịt miệng nổi ngài Duy Ma Cật. Đức Phật cũng nói “chúng sanh đời  mạt pháp hy vọng thành đạo, chớ cho cầu ngộ. Vì người học rộng nghe nhiều chỉ thêm đa văn, tăng trưởng ngã kiến”. Tưởng lầm đa văn là ngộ là bệnh của người thời này.

Ngài Trung Phong nói  “Đa ngôn đa lự, chuyển bất tương ưng”. Đạo Phật nhiệm mầu có phải do công phu siêng năng của Hành giả và liên tục không ngừng nghỉ tu đạo (?) để mong cầu đạt chứng Quả vô Thượng Bồ Đề hay chỉ vì từng giây từng phút buông xả, vô trụ ? Đạo Phật không thành tựu do lý luận thuyết suông. Kinh Pháp Hoa nói” trong mười hai năm thường dạy trừ phẩn”. Chỉ là trừ bỏ những chỗ thấy biết trong tâm gọi là “dẹp trừ phẩn hý luận”. Đức Phật cũng khuyên cấm các đệ tử “lý luận xuông” mà Ngài gọi là hý luận không có ích lợi cho việc tu học của bản thân. Như người đếm tiền trong ngân hàng cho thân chủ mà chính mình thì vẫn nghèo cùng khó khăn.

Lúc Như Lai thành đạo, quán lại hạnh nghiệp nhiều kiếp tu hành như mộng huyễn, chẳng có kẻ làm, chẳng có kẻ không làm, cho nên nói: “tu tập phạm hạnh như hoa đốm trên không; tọa nơi đạo tràng như bóng trăng trong nước, hàng phục quân ma trong gương, thành sự phật sự trong mộng”.  Ngài Trung Phong nói: “bất thức huyền chỉ, đồ lao niệm tịnh”, chẳng biết huyền chỉ, uổng công niệm tịnh; ý nói: nếu chẳng biết được cũng như ngoài tâm cầu đạo, hằng sa kiếp cũng chỉ lao nhọc uổng công. Gom trần sa trong vòng pháp giới, nhốt pháp giới trong hang thái hư.  Một ngừơi phát chơn quy nguyên thì mười phương hư không thảy đều tiêu mất là thế nào?

Ngạn ngữ có nói, dẵm gai thì lấy gai mà lễ. Đâu thể lấy tâm đi tìm tâm ư? Nên biết ngộ là quả của tín, tín là nhân của ngộ. Vạn pháp do tâm thì chỉ bằng tín tâm và công phu kiên quyết liên tục dứt bỏ hý luận, các pháp hữu vi, buông xả, vô trụ, mới có thể đưa hành giả nghiệm chứng cái vắng lặng chơn như,  cái tính Không của vạn pháp. “Khi nhận được tâm tánh nên nói là không thể nghĩ bàn, chỉ thầm khế hội mà thôi”. “Hồ nghi tịnh tận, chánh tín điều trực”. Muốn đem cái đạo lý vô nan không giản trạch này mà phân tách thì chẳng khác nào nhận giặc làm con. Chỉ cần học không tâm, trong dứt các duyên, ngoài không khởi tình, không sanh vọng tưởng phân biệt, không người, không ta, không tham, không sân, không thương, không ghét, không hơn, không thua, trừ hết vọng tưởng (nhưng đừng chấp vào cái không tâm ấy). “Nhất thiết bất lưu, vô khả ký ức”. Nếu chẳng đích thân về quê nhà, bánh vẽ làm sao trị bệnh đói ?

Có vị tăng hỏi ngài Triệu Châu: “con chó có Phật tánh không?”. Vị tăng đi rồi mà luôn tham vấn chữ Không của ngài cho đến khi tâm hoa chợt nhận ra, ngộ được máy mầu của Phật, Tổ. Lại nữa, có vị Tăng khác mới học xin Triệu Châu chỉ dạy. Ngài hỏi: “Ăn cháo rồi chưa? “. Tăng nói “ăn rồi”. Triệu Châu nói “rửa chén bát đi”.  Thế đấy, chí thần không bản thể, nguồn linh không đáy. Bóng trăng đẹp mà xuống nước chẳng chìm.  Tiếng hét Kim Cang Vương của Lâm Tế, cây gậy Đức Sơn, cây bách Triệu Châu, bánh sắt có nhân Đông Sơn, Vân Môn “cục cứt khô”, Đơn Hà thiêu phật gỗ, Bá Trượng giúp ông lão thân chồn cũng là thế. Nếu đã thông hiểu ý chỉ “vô tại bất tại”. Sự Sự Vô Ngại Pháp Giới chính là cái diệu tâm – chơn như thanh tịnh, bản thể không, vắng lặng, không sinh, không diệt, không đến, không đi, không nhơ, không sạch, không tăng, không giảm, vô pháp, vô ngại, không hai, không thiếu, không đủ mà vẫn tròn đầy. “Trên đầu sợi lông hiện cõi Phật, ngồi trong hạt bụi chuyển pháp luân” (Kinh Lăng Nghiêm). Duy Ma Cật đem ba mươi hai ngàn toà sư tử vào trong phòng trượng thất mà không chật. Một sự trong vạn sự và muôn sự trong một. Cái mà nơi đó không có hình tướng, âm thanh, lý luận (bất khả tư nghì). Cái mà nơi đó vắng bặt “mọi đường ngôn ngữ”. (chỉ thầm khế ngộ mà thôi). Đó là nơi mà các chư Phật phát sinh, trưởng dưỡng và thành tựu.

Nói bặt đường ngôn ngữ thì lời này dài dòng. Đem lời vu vơ vạch rõ chỗ vu vơ há chẳng hổ thẹn lắm sao?. Dùng hết gia tài của Phật làm mù chánh nhãn đương cơ. Hay ho ở chỗ nào ? Nếu không, thì há vướng vào bất nhị nhị chăng ? Không khéo (thiện xảo) ngôn từ lại bị đoạ vào địa ngục vô gián. Khéo ngôn từ thì cũng ba đời không ra khỏi nổi địa ngục vô gián ? Nói chẳng đặng. Không nói chẳng đặng.

Thích Minh Tâm


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: